Nội dung chính
Không chỉ là một trò đùa, việc lạm dụng khí cười (N2O) có thể kéo người trẻ vào vòng xoáy nghiện ngập và gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe tâm thần.
Câu chuyện thực tế của sinh viên 20 tuổi
Vào ngày 12‑1, tại tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ về một ca nhập viện đặc biệt: nữ sinh viên 20 tuổi phải mang bình khí cười (N2O) bên mình khi đến khám vì không thể kiềm chế cơn thèm.
Tiểu sử sử dụng
Cos sinh viên cho biết bắt đầu tiếp xúc với “bóng cười” từ thời trung học cơ sở, chỉ thử vài lần trong các buổi tụ tập. Khi lên trung học phổ thông, việc sử dụng tăng lên do áp lực nhóm bạn, và tới đại học cô tự mua thiết bị để sử dụng một mình.
Ban đầu chỉ dùng 1‑2 quả mỗi lần, nhưng dần dần lên tới 10‑20 quả/ngày. Khi những quả bóng nhỏ không còn đủ, cô chuyển sang dùng bình khí lớn, sau đó mua thêm các bình mini để giấu trong balo, tránh phát hiện.
Gia đình chỉ phát hiện khi vô tình thấy một bình khí lạ trong phòng và nhận thấy các biểu hiện rối loạn tâm thần. Khi nhập viện, bệnh nhân đã phụ thuộc vào N2O trong 6‑7 năm, kèm theo tê bì tay chân, trầm cảm và lo âu.
Khí cười (N2O) và cơ chế gây nghiện
Khí cười, còn gọi là nitrous oxide, là một chất khí gây hưng phấn và ảo giác ngắn hạn. Khi hít, N2O tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, tạo cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút.
Tuy nhiên, việc lặp lại dùng liều cao có thể gây tổn thương não và tủy sống, biểu hiện bằng tê bì, yếu liệt, rối loạn vận động và suy giảm trí nhớ. Trong những trường hợp nặng, khí N2O có thể dẫn tới ngạt thở, rối loạn nhịp tim, thậm chí tử vong.
Quy trình điều trị tại Viện Sức khỏe Tâm thần
Theo bác sĩ Thảo, bệnh nhân được thực hiện một phác đồ đa hướng: dùng thuốc giảm thèm, trị liệu tâm lý, và can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ (rTMS). Gia đình cũng phải tham gia chặt chẽ để giám sát và tạo môi trường không có nguồn cung khí cười.
Sau 6 tháng điều trị, cô sinh viên giảm đáng kể cảm giác thèm, ngừng sử dụng khí cười và đang được theo dõi định kỳ để tránh tái phát.
Hướng dẫn phòng ngừa và hỗ trợ gia đình
- Nhận diện sớm các dấu hiệu: thèm khí cười, thay đổi hành vi, tê bì tay chân.
- Thảo luận mở với con về nguy cơ lạm dụng chất kích thích, tránh việc chúng coi đây là “trò giải trí vô hại”.
- Giữ môi trường sinh hoạt sạch sẽ, không để lại bình khí cười hay dụng cụ liên quan.
- Liên hệ ngay với cơ sở y tế nếu nghi ngờ có dấu hiệu nghiện để được tư vấn và can thiệp sớm.
Những trường hợp nghiện khí cười đang gia tăng ở Việt Nam, đặc biệt trong môi trường bar, club. Việc nâng cao nhận thức và can thiệp kịp thời là chìa khóa ngăn ngừa những hậu quả nghiêm trọng.
