SBIC – tên mới của Vinashin – đã bị Tòa án mở thủ tục phá sản sau hơn một thập kỷ tái cấu trúc không hiệu quả.

Quyết định mở thủ tục phá sản

Vào ngày 14‑1, TAND khu vực 2 – Hà Nội ra quyết định mở thủ tục phá sản đối với Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) và Công ty TNHH MTV Đóng tàu Bến Thủy. Quyết định này dựa trên việc Tòa án xác định hai doanh nghiệp đã mất khả năng thanh toán theo quy định của Luật Phá sản.

Thời hạn và yêu cầu của chủ nợ

Chủ nợ có 30 ngày kể từ ngày quyết định (tới ngày 13‑2) để gửi giấy đòi nợ tới TAND khu vực 2 – Hà Nội, địa chỉ 30 Huỳnh Thúc Kháng, phường Láng, Hà Nội. Giấy đòi nợ phải được ký tên (hoặc đóng dấu) của người đại diện hợp pháp và kèm theo tài liệu, chứng cứ chứng minh khoản nợ.

Giấy đòi nợ cần ghi rõ:

• Khoản nợ có bảo đảm và phương thức bảo đảm.
• Khoản nợ không có bảo đảm.
• Trường hợp có bồi thường theo hợp đồng phải nêu chi tiết.

Nếu có trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, chủ nợ có thể áp dụng khoản 4 Điều 66 Luật Phá sản.

Lịch sử và nguyên nhân dẫn đến phá sản

Vinashin, trước khi trở thành SBIC, từng được mệnh danh là “quả đấm thép” của nền kinh tế Việt Nam, với hơn 240 đơn vị thành viên hoạt động đa ngành. Tuy nhiên, vào năm 2010, Thanh tra Chính phủ công bố kết luận chỉ ra hơn 5.000 tỉ đồng thâm hụt và nhiều sai phạm nghiêm trọng, khiến vốn Nhà nước không còn được bảo toàn.

Sau khi lãnh đạo bị xử lý hình sự, Vinashin bắt đầu quá trình tái cấu trúc từ 2010 và vào năm 2013 chuyển thành Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC). Giai đoạn 2014‑2023, SBIC không trực tiếp sản xuất mà chủ yếu thực hiện vai trò quản lý, điều hành các công ty con. Tuy nhiên, hiệu quả kinh doanh vẫn không cải thiện, dẫn đến việc nộp đơn yêu cầu phá sản vào tháng 4‑2024 và sau đó là hàng loạt công ty con (đóng tàu Phà Rừng, Bạch Đằng, Hạ Long, …) cũng làm tương tự.

Đề xuất hỗ trợ người lao động

Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội (nay là Bộ Nội vụ) xem xét cơ chế khoanh nợ bảo hiểm xã hội cho người lao động, miễn lãi chậm đóng và, nếu nguồn thu từ phá sản không đủ, cho phép sử dụng ngân sách Nhà nước.

Đồng thời, Bộ GTVT đề xuất quyết toán quỹ tiền lương cho người lao động và quản lý tại công ty mẹ và các đơn vị thuộc SBIC dựa trên thực tế chi giai đoạn 2014‑2023; từ năm 2024 trở đi, tiền lương sẽ được xác định theo kết quả sản xuất, kinh doanh của từng đơn vị.

Những gì các bên liên quan cần lưu ý

• Chủ nợ phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng cứ và nộp đúng thời hạn để bảo vệ quyền lợi.
• Các công ty con của SBIC nên theo dõi tiến trình phá sản để kịp thời thực hiện các biện pháp bảo vệ tài sản và nhân sự.
• Người lao động cần theo dõi các thông báo của Bộ Nội vụ về việc giải quyết quỹ tiền lương và bảo hiểm xã hội.

Việc mở thủ tục phá sản của SBIC là một dấu mốc quan trọng, phản ánh những thách thức trong quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp lớn ở Việt Nam. Các bên liên quan, đặc biệt là chủ nợ và người lao động, cần nắm rõ quy trình để bảo vệ quyền lợi của mình.