Đã hơn bốn mươi năm trôi qua, nhưng ký ức về Đà Lạt mùa xuân 1985 vẫn còn nguyên vẹn trong tôi. Đó là một mùa đặc biệt, khi ánh nắng Lang Biang rực rỡ, và những người làm nghề rừng hối hả bảo vệ thiên nhiên.

Buổi sáng đầu tuần và lời đề nghị bất ngờ

Vào một buổi sáng đầu tuần năm 1985, tôi được nhà báo trẻ Nguyễn Mậu Siệc – lúc bấy giờ là thư ký tòa soạn báo Lâm Đồng – ghé thăm Trung tâm Nghiên cứu Thực nghiệm Lâm sinh Lâm Đồng trên đường Hùng Vương. Anh ấy đề nghị: “Viết cho mình một bài báo Tết Ất Sửu, chủ đề thiên nhiên, môi trường Đà Lạt kết hợp du lịch, khoảng 600 chữ, tuần sau nộp nhé!” Tôi đồng ý, vì viết về Đà Lạt – thành phố ngàn hoa, ngàn thông – luôn là niềm vui và nguồn cảm hứng lớn.

Lâm nghiệp đang ở cao điểm phòng chống cháy rừng

Chúng tôi cùng nhau xuống Trạm Thực nghiệm Lâm sinh Măng Lin, ngoại vi Đà Lạt, thực hiện công tác rào cản lửa và trực phòng cháy. Khi không ở hiện trường, tôi tranh thủ đọc các tài liệu khảo cứu thực vật miền Nam Tây Nguyên, khám phá những loài quý hiếm chỉ có ở đây.

Địa điểm khoa học: Lang Biang – “Chiếc nôi của cây thông”

Từ cuối thế kỷ XIX, sau khi bác sĩ Alexandre Yersin khám phá cao nguyên Lang Biang (21/6/1893), các nhà khoa học Pháp đã chú ý đến đây như một giao điểm sinh thái quan trọng. Năm 1898, Trạm Khí tượng và Khảo cứu Nông nghiệp Đan Kia được thành lập, thu thập dữ liệu khí hậu, thổ nhưỡng và thí nghiệm các giống cây, hoa.

Trong số 6 loài thông tự nhiên ở Việt Nam, Đà Lạt – Lang Biang có tới 4 loài: thông ba lá (Pinus kesiya), thông dầu (Keteleeria roulletii) và hai loài đặc hữu – thông năm lá Đà Lạt (Pinus dalatensis) và thông hai lá dẹt (Ducampopinus krempfii), loài được mệnh danh “hóa thạch sống” vì tồn tại từ thời khủng long 200 triệu năm trước. Chính vì vậy, khu vực này được các nhà khoa học gọi là “Chiếc nôi của cây thông”.

Đa dạng sinh học: Hoa, cây và động vật

Lang Biang không chỉ có thông; nó còn là nơi sinh sống của hàng trăm loài hoa, trong đó có hoa mai anh đào (Prunus cerasoides) – một loài nhập khẩu từ dãy Himalaya, nở rộ với năm cánh hồng thắm. Rừng rậm giàu đa dạng còn bảo tồn các loài thú quý hiếm như tê giác, nai cà tông và trâu rừng Lang Biang, cùng các thác nước nổi tiếng như Pren, Đatanla, Guga, Cam Ly, và các hồ như Đan Kia, Suối Vàng, Đa Nhim.

Du lịch và kiến trúc gắn liền với thiên nhiên

Với độ cao 1.450 mét, khí hậu mát mẻ quanh năm và môi trường rừng sạch, Đà Lạt trở thành điểm dừng chân lý tưởng cho du khách muốn “hít thở” không khí trong lành. Kiến trúc thành phố, từ các biệt thự phong cách Pháp đến những ngôi nhà gỗ truyền thống, luôn hòa quyện với cây xanh, tạo nên một bức tranh đô thị‑thiên nhiên độc đáo.

Di sản báo chí 1985: Từ bài viết Tết tới trang Nhân Dân

Cuối tuần, tôi hoàn thành bài viết Đà Lạt, cây rừng và du lịch và gửi cho anh Mậu Siệc. Bài viết được đăng trên báo Lâm Đồng số Tết Ất Sửu 1985, kèm ảnh rừng thông ba lá bên hồ. Không ngờ, bài viết nhanh chóng được nhà báo Nguyễn Hữu chọn đăng trên báo Nhân Dân số 11232, ngày 3/4/1985 – dịp Lâm Đồng kỷ niệm 10 năm giải phóng và nhận Huân chương Sao Vàng. Tổng biên tập Hồng Hà đã đổi tiêu đề thành “Đà Lạt”.

Ông nói: “Đây mới là Đà Lạt”.

Kết luận: Đà Lạt – Thành phố rừng, thành phố ký ức

Bài viết Tết năm 1985 không chỉ là một mẩu tin đơn thuần; nó đã trở thành một dấu ấn lịch sử gắn liền với hành trình phát triển của ngành lâm nghiệp Lâm Đồng và với cả thành phố Đà Lạt. Ngay cả khi tôi đã sống nửa vòng Trái Đất, ký ức về Đà Lạt – thành phố rừng, ngàn thông, ngàn hoa – vẫn luôn hiện hữu, như một lời nhắc nhở về tình yêu nghề rừng và niềm tự hào với thiên nhiên Việt Nam.

Nguyễn Hoàng Bích